در اين جامعهي ابتدايي وظيفهي خاصي برعهدهي زن گذاشته شده بود: وي گذشته از آنكه نگهبان آتش و شايد مخترع و سازندهي ظرفهاي سفالين بود، ميبايستي چوبدستي بردارد و در كوهها به جستجوي ريشههاي خوردني گياهان يا جمعآوري ميوههاي وحشي بپردازد. شناسايي گياهان و فصل رويش آنها و دانه هايي كه ميآورد، مولود مشاهدات طولاني و مداوم وي بود و او را به آزمايش كشت و زرع رهنمون ميشد. نخستين كوششهاي وي در زمينهي كشاورزي، بر روي زمينهاي رسوبي انجام گرفت و در همان حال كه مرد اندكي پيشرفت كرده بود، زن با كشاورزي در عصر نوسنگي - كه سكونت در غاربدان دوره تعلق دارد - ابتكارات فراواني به منصهي ظهور رسانيد. اين امر ناگزير به ايجاد تفاوتي بين زن و مرد ميانجاميد، و شايد همين موضوع سبب شده باشد كه در جوامع نخستين، زن بر مرد برتري يابد. در چنين جوامعي زن، كارهاي قبيله را اداره ميكرد، به مقام روحانيت ميرسيد، و در عين حال سلسلهي وي زنجير اتصال خانواده بود. اين نحوه از اولويت و برتري زن از مختصات ساكنان اصلي فلات ايران بوده و بعدها در آداب آرياييان فاتح وارد شده است.
|
تحقيقات تاريخي و دين پژوهي بر وجود پيامبران الهي و حكيمان يكتا پرست در ايران باستان صحه مي گذارد. اين موضوع از چند لحاظ حايز اهميت است: نخست اين كه ريشه وحياني بعضي از تعاليم ديني ايران باستان، مانند اعتقاد به خالق متعال و بهشت و دوزخ، مشخص مي سازد؛ ثانياً اين عقيده كه همه مردم ايران، آتش پرست، خورشيد پرست و مانند آن بودند را رد مي كند و در مقابل، اين احتمال را قوت مي بخشد كه هنگام ورود اسلام به ايران، آثاري از تعاليم انبياء الهي و حكيمان يكتا پرست باقي بوده است؛ چنان كه ايرانيان «اهل كتاب» قلمداد شدند و در نتيجه خدمات متقابل اسلام و ايران، تمدن اسلامي به شكوفايي رسيد؛ ثالثاً سخنان حكيماني مانند شيخ اشراق، مبني بر وجود حكمت ويژه اي منسوب به حكيمان يكتا پرستِ ايران باستان اثبات مي شود. دانشمندان غربي با بيش از دو قرن تلاش، احياگران كيش زرتشت در عصر معاصر محسوب مي شوند. آنان به دنبال آموزه هاي نابي بودند تا بتوانند آنها را جايگزين كاستي هاي آيين مسيح سازند. به همين دليل متون ديني ادياني مانند بودا و زرتشت را، كه در حال تبديل شدن به اديان خاموش بودند، با خود به غرب برده به احياي آنها همت گماشتند. آنان «اوستا» را ترجمه كردند و از طريق علم زبان شناسي، تاريخ زندگي زرتشت را تخمين زدند. پروفسور مري بويس، استاد اديان و زبان هاي ايران باستان، بخشي از اين تلاش را چنين بازگو مي كند: «در نتيجه آميخته شدن كيش مسيحيت با آشنايي با اساطير يوناني، اين يقين در اروپا پيدا شده بود كه شرك، از ويژگي هاي روزهاي كودكي نسل آدمي است و ملل متمدن، يكتا پرست هستند. گذشته از اين، مسيحيان پروتستان - كيشي كه اكثريت پژوهشگرانِ زرتشتي گري را در دامن خود پرورانده بود- به هرگونه آداب و رسومي، حتي در مورد خداي يگانه، با بدبيني مي نگريستند. پس پذيرفتن زرتشتي گريِ رايج و كوشش در پي بردن به تعاليم آن به وسيله سنت موجود و زنده، خارج از ظرفيت و حوصله و توانايي كشش شعور پژوهشگران غربي بود» . |
ادامه مطلب
ادامه مطلب
همچنين، بيگانگان و غيربوميان بسياري در بابل عصر هخامنشي زندگي ميكردند: مستعمرهنشينان نظامي سلطنتي، پارسيها و مأموران غيربومي در استخدام دولت (مانند: تحصيلداران مالياتي، مترجمان، قاضيان سلطنتي، و…)، بازرگانان و مانند آن. اين مردم، با وجود آزاد بودن، از حقوق مدني در بابل برخوردار نبودند و اجازهي داخل شدن به معابد بابلي را نداشتند؛ آنان نميتوانستند به عضويت در مجالس مردمي بابل درآيند، و صلاحيت مدني مالكيت زمين را نيز نداشتند. با وجود اين، هر بار كه گروهي از غيربوميان به تعدادي بسنده براي تشكيل دادن جمعيتهاي جداگانه و مجزا، اسكان داده ميشدند، ميتوانستند مجمعي مردمي را براي ادارهي امور خود، تشكيل دهند. براي نمونه، به موجب دادههاي سندي تاريخگذاري شده در شهرياري كبوجيه (522-529 پ.م.)، مصريهايي كه در بخش معيني از بابل اسكان داده شده بودند، "مجمعي از بزرگان مصري" داشتند كه دربارهي زمينهاي متعلق به برخي مصريان حاضر در دستگاه سلطنتي، تصميم ميگرفت.
علاوه براين، از سدهي پنجم پ.م.، جوامع نيمهمستقل موجود در آسياي صغير، مانند ميلتوس و برخي ديگر از شهرهاي يونان، به دولتهاي محلي دموكراتيك واگذار شده بودند. همچنين در سدهي پنجم پ.م.، «يهوديه» به تدريج، به ايالتي تئوكراتيك دگرگون شده و پايتخت آن «اورشليم»، شهر پرستشگاهي خودگرداني شده بود. شهرهاي «فنيقيه»اي نيز از استقال بسياري بهرهمند بودند و سازمانهاي سياسي سنتيشان را به واسطهي مجالس عمومي مردان آزاد، حفظ كرده بودند؛ مجالسي كه در برخي موارد حتا قادر به محدود كردن اقتدار شاهان محلي بودند.
همهي منابع، اعم از ايراني، ايلامي، يوناني و جز آن، دربارهي نظام شهروندي خودِ پارس خاموشاند. با وجود اين، شايد بتوان فرض كرد كه دربارهي امور مهم، در شوراهايي كه به گونهاي ويژه تشكيل ميگرديدند، تصميم گرفته ميشد. چنان كه هردوت اشاره كرده است (I.125)، هنگامي كه كورش كبير (529-559 پ.م.) تصميم به شورش عليه آستياگ - پادشاه ماد - گرفت، مجمعي از پارسيان را براي اعلام تصميم و نيت خويش، فراخواند
عبد القیوم سجادی
اسلام سياسى بعنوان گفتمان ، بازتاب دهنده انديشه و عمل مسلمانان در واكنش به سياست و مسايل بينالمللى است. اين پديده بلحاظ تاريخى از زمان نخستين رويارويى انديشه ورزان مسلمان با غرب و آموزههاى جديد برآمده از تمدن غربى مطرح گرديد. مقاطع مختلف تاريخى شاهد فراز و فرود گفتمان اسلام سياسى، مفصلبندى هاى خاص اين گفتمان در واكنش با غرب و گفتمان مدرنيته، پست مدرنيزم و امروزه گفتمان جهانى شدن بوده است. هرچند بحث از عوامل و ريشههاى اسلامگرايى و گفتمان اسلام سياسى در چارچوب نظريههاى مختلف مطرح گرديده، امّا در اين نوشتار اين بحث از منظر نظريه گفتمان دنبال خواهد شد.
ادامه مطلب
|
ادامه مطلب
علم سياست در ايران؛ از بازشناسى تا بازسازى
دکتر مسعود پورفرد
در اين مقاله علم سياست در سه حوزه بازشناسى، بازنگرى و بازسازى مورد مطالعه قرار گرفته است. با اشارهاى گذرا به حوزه بازشناسى و دسته بندى آن در سه گروه كلاسيك، مدرن و پست مدرن به موضوع، روش و غايت علم سياست اشاره گرديد. در حوزه بازنگرى تفاوت رهيافتهاى موجود درباره علم سياست در ايران و غرب بيان شده و اشاره گرديده كه قلمروهاى سه گانه موضوع، روش و غايت در علوم سياسى غربى نمىتوانند سازگار با خواستههاى نظام دانايى ما باشند. سرانجام در حوزه بازسازى علم سياست، ضمن طرح مسأله، پيشنهاداتى در جهت بهبود وضع موجود ارائه شده است.
واژههاى كليدى: علم سياست، بازشناسى، بازنگرى، بازسازى روششناسى، نظام دانايى
ادامه مطلب
سرزمین ایران یکی از گهواره های تاریخ و تمدن بشری محسوب می شود که همیشه صحنه ساز دلاوری , مردانگی , تمدن , فرهنگ و پیشرفت بوده است . اگر بر اوستا , ودها , تورات , خداینامه , تاریخ مسعودی , طبری و دیگر کتب اسلامی و دینی ایرانی نگاهی بیاندازیم خواهیم دید که همگی تاریخ و تمدن را از ایران زمین آغاز کرده اند . این ایران همان فلات ایران است که آشور و بابل و سومر و اکد و پارس و پارت و ماد را شامل می شود . رابرت ویزون می نویسد که سر آغاز تمدن ایران تا پانزده هزار سال پیش باز میگردد . کرونین تمدن ایران را از تمدن کهن مصر نیز قدیمی تر می داند . پرفسور اسمیت می گوید که ایرانیان بی گمان نخستین آموزگاران جهان بوده اند و آنچه مردمان دیگر دارند از ملت ایران آموخته اند ( ایران در پس پرده تاریخ , ص 13 )
ادامه مطلب